Okupacja niemiecka w Polsce. Codzienność – światy przeżywane – pamięć

Okupacja niemiecka w Polsce. Codzienność – światy przeżywane – pamięć

 

Sympozjum odbywa się pod przewodnictwem:

Prof. dr hab. Anna Wolff-Powęska

Prof. dr hab. Robert Traba (robert.traba@cbh.pan.pl)

Termin:          

19 IX 2014, piątek, godz. 09.00-13.00

19 IX 2014, piatek, godz. 15.00-19.00

Miejsce:

            Wydział Humanistyczny US, ul. Krakowska 71-79, sala 153

Założenia sympozjum:

               Obecnie w historiografiach zachodnich Zagłada stanowi centralną kategorię opowieści o dziejach II wojny światowej. Temat okupacji, rozumianej jako narzucony system terroru, gwałtownie zmieniający dane społeczeństwo i dotykający każdego obywatela, nie stał się ani przedmiotem gruntownych badań historycznych, ani głównym elementem pamięci kulturowej. Okupacja, jako doświadczenie historyczne, budzi też w wielu krajach odmienne recepcje, a w Niemczech w pamięci komunikatywnej i kulturowej bardziej kojarzona jest automatycznie z okresem 1945-1949, niż z II wojną.

Z perspektywy zarówno różnorodnych doświadczeń okupacji w Europie, jak również jej znaczenia dla zrozumienia traumy i interpretacji wojny w Polsce, nowe spojrzenie na codzienność 1939 – 1945 i jej pamiętanie staje się ważnym dezyderatem badawczym. Centrum Badań Historycznych Polskiej Akademii Nauk w Berlinie proponuje ponowne włączenie „okupacji” do centralnych kategorii definiujących drugą wojnę światową.

Formułujemy trzy przestrzenie tematyzujące historię zdarzeniową oraz historię drugiego stopnia okupacji niemieckiej w Polsce: codzienność, światy przeżywane (lebenswelten), pamięć. Wychodzimy z założenia, że samych procesów zbiorowego pamiętania nie da się oderwać od kontekstu historii zdarzeniowej. Przez 5 lat walk na frontach, wojny partyzanckiej, koszmaru oczekiwania na śmierć w obozach koncentracyjnych i zagłady toczyło się „życie na niby” pod przymusem terroru dnia codziennego. Powstawały różne strategie przetrwania, strach mieszał się z zazdrością i lojalnością. Światy przeżywane okupowanych i okupujących – rozumiane jako przestrzenie społeczne otaczające jednostkę i pojmowane przez nią subiektywnie jako świat realny – tworzyły nowe konteksty recepcji rzeczywistości. Dopiero z takiej perspektywy przechodzimy do pamięci zbiorowej: form i sposobów utrwalania (wypierania, zapominania) okupacji niemieckiej Polsce, w polsko-niemieckim kontekście porównawczym.

Program:

Wprowadzenie

prof. dr hab. Anna Wolff-Powęska 
(Uniwersytet Adama Mickiewicza)

prof. dr hab. Robert Traba
(Centrum Badań Historycznych PAN w Berlinie)

Przestrzenie badania okupacji w Polsce po 1989 r.

Codzienność

Florian Peters
(Zentrum für Zeithistorische Forschung Potsdam)

Życie codzienne pod okupacją w ujęciu mikrohistorycznym na przykładzie prywatnych fotografii niemieckiego urzędnika

abstrakt

dr Anna Czocher 
(Instytut Pamięci Narodowej  Kraków)

Mechanizmy represji i struktura terroru dnia codziennego

abstrakt

Światy przeżywane

prof. dr hab. Jerzy Kochanowski
(Uniwersytet Warszawski)

Strategie przetrwania ludności cywilnej

dr hab. Isabel Röskau-Rydel prof. UP
(Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie)

„Najpiękniejsze lata“? Okupacja w Krakowie i Dystrykcie Krakowskim w pamięci Niemców

abstrakt

dr Michał Łuczewski (Uniwersytet Warszawski)

Recepcja okupacji wyrażona emocjami

O (nie)obecności okupacji niemieckiej w pamięci zbiorowej Polaków i Niemców

dr hab. Rafał Wnuk prof. KUL
(Katolicki Uniwersytet Lubelski)

Koncepcje ukazywania kwestii okupacji niemieckiej w Europie na wystawie głównej Muzeum II Wojny Światowej

dr Joanna Krakowska (Instytut Sztuki PAN)

Po co wojna teatrowi? Po co teatr historykom? O ideologicznych wykorzystaniach obrazów wojny i tematów okupacyjnych w polskim teatrze po 1945

abstrakt

Agnieszka Jaczyńska
(Instytut Pamięci Narodowej Lublin)

dr Katarzyna Woniak
(Centrum Badań Historycznych PAN w Berlinie)

Okupacja w polskich i niemieckich podręcznikach szkolnych

abstrakt

Dyskusja

prof. dr hab. Jan Rydel
(Europejska Sieć Pamięć i Solidarność)

dr Łukasz Kamiński (Instytut Pamięci Narodowej)

prof. dr hab. Paweł Machcewicz
(Muzeum II Wojny Światowej)

Michał Niezabitowski (Prezes Stowarzyszenia Muzealników Polskich i Dyrektor Muzeum Historycznego Miasta Krakowa)

prof. dr hab. Peter Haslinger (Dyrektor Instytutu Herdera w Marburgu)

Okupacja niemiecka i jej następstwa w polskiej i niemieckiej pamięci. Dyskusja polityczno-historyczna

 

prof. dr hab. Anna Wolff-Powęska
(Uniwersytet Adama Mickiewicza)

prof. dr hab. Robert Traba
(Centrum Badań Historycznych PAN w Berlinie)

Podsumowanie

Uwagi:

Kontakt: dr Katarzyna Woniak (katarzyna.woniak@cbh.pan.pl)